{"id":218,"date":"2025-05-11T20:18:17","date_gmt":"2025-05-11T20:18:17","guid":{"rendered":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/?page_id=218"},"modified":"2025-05-11T21:15:42","modified_gmt":"2025-05-11T21:15:42","slug":"edukacja","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/edukacja\/","title":{"rendered":"Edukacja"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong><em>Mechanizmy maj\u0105ce znaczenie w przemocy:<\/em><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (post traumatic stress disorder)<\/p>\n\n\n\n<p>Wyobra\u017a sobie, \u017ce ka\u017cdej nocy budzisz si\u0119 spocony, z sercem bij\u0105cym jak m\u0142ot.<\/p>\n\n\n\n<p>W g\u0142owie wci\u0105\u017c powraca jedno, przera\u017caj\u0105ce wspomnienie, kt\u00f3re nie daje Ci spokoju.<\/p>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego potrafi zaw\u0142adn\u0105\u0107 umys\u0142em i cia\u0142em, zmieniaj\u0105c codzienne \u017cycie w koszmar.<\/p>\n\n\n\n<p>Czym jest zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego?<\/p>\n\n\n\n<p>Jak go rozpozna\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p>Jak mo\u017cna go leczy\u0107 i jak sobie z nim radzi\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co to jest zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego nazywany r\u00f3wnie\u017c z ang. PTSD (<em>Posttraumatic Stress Disorder<\/em>) to zaburzenie psychiczne, kt\u00f3re powstaje na skutek skrajnie stresuj\u0105cych sytuacji, w obliczu prze\u017cywanej traumy, z kt\u00f3r\u0105 dana osoba nie potrafi sobie poradzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Co mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego?<\/h3>\n\n\n\n<p>Wydarzenia, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 przyczyni\u0107 do powstania PTSD to r\u00f3\u017cnego rodzaju wypadki, katastrofy, wojny, choroby, gwa\u0142t, przemoc psychiczna i fizyczna czy nag\u0142a \u015bmier\u0107 bliskiej osoby.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie ma kryteri\u00f3w, kt\u00f3re okre\u015bla\u0142yby, jakie wydarzenie jest \u201cwystarczaj\u0105co traumatyczne\u201d, by wywo\u0142a\u0107 zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest to kwestia indywidualna \u2013 to samo wydarzenie u jednego uczestnika mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 silne PTSD, a inna osoba doskonale sobie z nim poradzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re grupy zawodowe s\u0105 nara\u017cone na PTSD bardziej, ni\u017c inni. W\u015br\u00f3d tak zwanych zawod\u00f3w wysokiego ryzyka wymienia si\u0119 na przyk\u0142ad \u017co\u0142nierzy, policjant\u00f3w, stra\u017cak\u00f3w, ca\u0142y personel medyczny, stra\u017cnik\u00f3w wi\u0119ziennych, korespondent\u00f3w wojennych, pracownik\u00f3w socjalnych i terapeut\u00f3w, czy pracownik\u00f3w organizacji humanitarnych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ile trwa zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego?<\/h3>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) mo\u017ce trwa\u0107 r\u00f3\u017cnie \u2013 od kilku miesi\u0119cy do kilku lat.<\/p>\n\n\n\n<p>U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b objawy \u0142agodniej\u0105 w ci\u0105gu roku po traumatycznym wydarzeniu, jednak u niekt\u00f3rych mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej, prowadz\u0105c do trwa\u0142ych zmian w funkcjonowaniu.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku przewlek\u0142ego PTSD, objawy mog\u0105 by\u0107 obecne przez ca\u0142e \u017cycie, cho\u0107 intensywno\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107. Terapia i wsparcie mog\u0105 znacz\u0105co wp\u0142yn\u0105\u0107 na d\u0142ugo\u015b\u0107 i nasilenie objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Jak rozpozna\u0107 PTSD, czyli objawy zespo\u0142u stresu pourazowego<\/h2>\n\n\n\n<p>PTSD nie zawsze pojawia si\u0119 bezpo\u015brednio po traumatycznym zaj\u015bciu, czasami objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 po okresie tzw. u\u015bpienia, czyli po kilku tygodniach, miesi\u0105cach, a nawet latach.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w charakterystycznych dla zespo\u0142u stresu pourazowego s\u0105 powracaj\u0105ce wspomnienia, unikanie sytuacji przypominaj\u0105cych traum\u0119 oraz ca\u0142\u0105 gam\u0119 objaw\u00f3w fizjologicznych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Powracaj\u0105ce wspomnienia<\/h3>\n\n\n\n<p>Powracaj\u0105ce wspomnienia z traumatycznego zaj\u015bcia lub tzw. przeb\u0142yski czy flashbacki, to sceny z traumatycznej sytuacji, kt\u00f3re powracaj\u0105 do danej osoby daj\u0105c odczucie, jakby dzia\u0142y si\u0119 ponownie.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardzo cz\u0119sto nag\u0142y powr\u00f3t wspomnie\u0144 wywo\u0142ywany jest jakim\u015b bod\u017acem zwi\u0105zanym z traumatyczn\u0105 sytuacj\u0105. Podczas flashbacku mo\u017ce doj\u015b\u0107 do chwilowej utraty kontaktu z rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2013 osoba mo\u017ce zachowywa\u0107 si\u0119, jakby wydarzenie naprawd\u0119 mia\u0142o miejsce w danym momencie.<\/p>\n\n\n\n<p>Traumatyczne wspomnienie mo\u017ce powraca\u0107 do osoby tak\u017ce w koszmarach sennych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Unikanie sytuacji przypominaj\u0105cych o traumatycznym wydarzeniu<\/h3>\n\n\n\n<p>Unikanie jest typowym sposobem radzenia sobie z l\u0119kiem, kt\u00f3ry faktycznie dora\u017anie powoduje, \u017ce poziom l\u0119ku spada \u2013 niestety spada r\u00f3wnie\u017c samoocena.<\/p>\n\n\n\n<p>Unikanie prowadzi do tego, \u017ce chory nie pr\u00f3buje przepracowa\u0107 swoich l\u0119k\u00f3w, a tym samym pokona\u0107 ich.<\/p>\n\n\n\n<p>Usilne wypieranie my\u015bli powoduje, \u017ce cz\u0119sto wracaj\u0105 one z jeszcze wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 i kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 traumatycznego wydarzenia. Zamiast \u017cy\u0107 dalej chory tkwi w przesz\u0142o\u015bci zablokowany trudnymi wspomnieniami i nie potrafi od nich uciec.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u0119k przed sytuacj\u0105, kt\u00f3ra przywo\u0142uje przykre wspomnienia powoduje tak\u017ce, \u017ce zachowujemy si\u0119 inaczej ni\u017c zwykle, nie zawsze tak, jakby\u015bmy tego chcieli. Bywa, \u017ce l\u0119k ten jest parali\u017cuj\u0105cy, obezw\u0142adniaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Przewlek\u0142e objawy fizjologiczne<\/h3>\n\n\n\n<p>Zaliczamy do nich: nadpobudliwo\u015b\u0107, dra\u017cliwo\u015b\u0107, bezsenno\u015b\u0107 lub zbyt d\u0142ugie spanie, du\u017ce napi\u0119cie spowodowane nieustannym l\u0119kiem, poczucie zm\u0119czenia i wyczerpania, izolacja, bezradno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Inne objawy<\/h3>\n\n\n\n<p>Jednym z objaw\u00f3w zespo\u0142u stresu pourazowego (PTSD) mo\u017ce by\u0107 rozw\u00f3j depresji oraz sk\u0142onno\u015b\u0107 do nadu\u017cywania substancji psychoaktywnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby zmagaj\u0105ce si\u0119 z PTSD cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105 po alkohol czy narkotyki, aby odci\u0105\u0107 si\u0119 od trudnych emocji lub je st\u0142umi\u0107. Niestety, nierzadko towarzysz\u0105 temu r\u00f3wnie\u017c my\u015bli samob\u00f3jcze.<\/p>\n\n\n\n<p>Ludzie dotkni\u0119ci PTSD cz\u0119sto \u017cyj\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, a ich wizja przysz\u0142o\u015bci staje si\u0119 przyt\u0142aczaj\u0105co pesymistyczna. Przestaj\u0105 wierzy\u0107, \u017ce mog\u0105 jeszcze do\u015bwiadczy\u0107 czego\u015b dobrego, co przynios\u0142oby im rado\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>W ich codziennym \u017cyciu pojawia si\u0119 dra\u017cliwo\u015b\u0107, cz\u0119ste wybuchy gniewu, a tak\u017ce problemy z koncentracj\u0105. Te objawy maj\u0105 powa\u017cne konsekwencje spo\u0142eczne \u2013 cz\u0119sto prowadz\u0105 do trudno\u015bci w pracy, a tak\u017ce w relacjach rodzinnych i zwi\u0105zkach.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby z PTSD mog\u0105 traci\u0107 prac\u0119, ich rodziny rozpadaj\u0105 si\u0119, a kontakty z innymi lud\u017ami staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej napi\u0119te. Brak zrozumienia ze strony bliskich, kt\u00f3rzy nie do\u015bwiadczyli podobnej traumy, pog\u0142\u0119bia uczucie wyobcowania.<\/p>\n\n\n\n<p>W rezultacie zaczynaj\u0105 negatywnie postrzega\u0107 \u015bwiat \u2013 trac\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa, wiar\u0119 w ludzi oraz w swoje mo\u017cliwo\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci. Taki stan umys\u0142u prowadzi do wykszta\u0142cenia negatywnego podej\u015bcia do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby unikn\u0105\u0107 bolesnych wspomnie\u0144, osoby z PTSD cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 ch\u0142odne, oboj\u0119tne wobec innych, a ich emocje zostaj\u0105 st\u0142umione.<br>Poczucie wyobcowania i unikanie wa\u017cnych czynno\u015bci \u017cyciowych staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 codzienno\u015bci. Niekt\u00f3rzy maj\u0105 poczucie \u201ezamkni\u0119tej przysz\u0142o\u015bci\u201d, jakby ich \u017cycie utkn\u0119\u0142o w miejscu, bez perspektyw na lepsze jutro.<\/p>\n\n\n\n<p>PTSD cz\u0119sto przebiega falami \u2013 objawy mog\u0105 nasila\u0107 si\u0119 w pewnych okresach, a potem \u0142agodnie\u0107. U wielu os\u00f3b symptomy zanikaj\u0105 w ci\u0105gu roku po traumatycznym wydarzeniu, ale je\u015bli utrzymuj\u0105 si\u0119 przez kilka lat, mo\u017ce to prowadzi\u0107 do trwa\u0142ych zmian w osobowo\u015bci. W niekt\u00f3rych przypadkach \u0142agodne objawy pozostaj\u0105 na ca\u0142e \u017cycie, przypominaj\u0105c o prze\u017cytej traumie.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce objawy PTSD mog\u0105 przypomina\u0107 zwyk\u0142e reakcje na stres, jakich do\u015bwiadczamy na co dzie\u0144. R\u00f3\u017cnic\u0105 jest jednak czas trwania \u2013 w PTSD objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 co najmniej miesi\u0105c i mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nawet d\u0142ugo po traumatycznym wydarzeniu, co dodatkowo komplikuje ich rozpoznanie i leczenie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ile os\u00f3b cierpi na zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD)?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) rozwija si\u0119 u 10-20% os\u00f3b po traumatycznym prze\u017cyciu, a jej prawdopodobie\u0144stwo ro\u015bnie wraz z ci\u0119\u017cko\u015bci\u0105 prze\u017cy\u0107 zwi\u0105zanych z traum\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W oko\u0142o 30% przypadk\u00f3w os\u00f3b nie leczonych objawy ust\u0119puj\u0105 samoistnie.<\/p>\n\n\n\n<p>W oko\u0142o 40% przypadk\u00f3w utrzymuj\u0105 si\u0119 objawy \u0142agodne, w ok. 20% o umiarkowanym nasileniu, a u oko\u0142o 10% objawy nie \u0142agodniej\u0105 lub nasilaj\u0105 si\u0119 z up\u0142ywem czasu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego znacznie cz\u0119\u015bciej dotyczy kobiet ni\u017c m\u0119\u017cczyzn. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce im d\u0142u\u017cej PTSD trwa, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nie minie samoistnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego wa\u017cna jest wczesna interwencja.<a href=\"https:\/\/pokonajlek.pl\/objawy-nerwicy\/\">Objawy nerwicy<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czynniki sprzyjaj\u0105ce zachorowaniu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>U znacznej cz\u0119\u015bci os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y ci\u0119\u017ckiego prze\u017cycia, zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) nie wyst\u0105pi. S\u0105 jednak pewne czynniki, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 powstawaniu PTSD. Na jego wyst\u0105pienie szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 osoby, kt\u00f3re:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>podczas traumatycznego zaj\u015bcia do\u015bwiadczy\u0142y silnych obra\u017ce\u0144 cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n<li>do\u015bwiadczy\u0142y ataku paniki,<\/li>\n\n\n\n<li>maj\u0105 traumatyczne do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa,<\/li>\n\n\n\n<li>nie maj\u0105 wsparcia ze strony najbli\u017cszych os\u00f3b,<\/li>\n\n\n\n<li>mia\u0142y wcze\u015bniejsze zaburzenia psychiczne,<\/li>\n\n\n\n<li>maj\u0105 uwarunkowania genetyczne,<\/li>\n\n\n\n<li>s\u0105 w m\u0142odym wieku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Metody leczenia<\/strong>&nbsp;zespo\u0142u stresu pourazowego (PTSD)<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pokonajlek.pl\/wp-content\/webp-express\/webp-images\/uploads\/2018\/01\/pills-1885550_1920.jpg.webp\" alt=\"zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego\" class=\"wp-image-1297\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nie ma jednego skutecznego sposobu leczenia PTSD. Z bada\u0144 wynika, \u017ce najlepsze efekty uzyskuje si\u0119 poprzez&nbsp;<strong>terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105<\/strong>&nbsp;opart\u0105 g\u0142\u00f3wnie na rozmowie z pacjentem, w kt\u00f3rej wykorzystuje si\u0119 r\u00f3\u017cne techniki.<\/p>\n\n\n\n<p>Celem tej metody jest zmiana zachowania pacjenta, aby przesta\u0142 on unika\u0107 kontaktu z sytuacjami, miejscami, bod\u017acami, kt\u00f3re przywo\u0142uj\u0105 traumatyczne wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla skuteczno\u015bci terapii nie bez znaczenia jest czas, jaki min\u0105\u0142 od momentu traumatycznego wydarzenia. Wa\u017cne jest, aby pacjent zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na terapi\u0119 przed up\u0142ywem 2 lat od zdarzenia, wtedy mo\u017ce da\u0107 ona najlepsze efekty. Po tym czasie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do trwa\u0142ych zmian osobowo\u015bci, co czasami uniemo\u017cliwia normalne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Terapi\u0119 poprzedza psychologiczna i psychiatryczna&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.kul.pl\/files\/714\/media\/2.45.2002.art.1.pdf..pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">diagnoza<\/a>, aby rozpozna\u0107 czy pojawiaj\u0105ce si\u0119 zaburzenia s\u0105 efektem PTSD. Terapeuta ustala, co jest problemem, jakie s\u0105 reakcje pacjenta, jak postrzega on samego siebie i jakie my\u015bli towarzysz\u0105 jego l\u0119kom.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy zespo\u0142owi stresu pourazowego towarzyszy depresja w\u00f3wczas leczenie trzeba ukierunkowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na ni\u0105. Depresji z kolei mo\u017ce towarzyszy\u0107&nbsp;<a href=\"https:\/\/pokonajlek.pl\/fobia-spoleczna\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">fobia spo\u0142eczna<\/a>&nbsp;czy sk\u0142onno\u015b\u0107 do si\u0119gania po substancje psychoaktywne, co mo\u017ce by\u0107 dla chorego jednym ze swoistych sposob\u00f3w na samoleczenie czy te\u017c form\u0105 \u201eznieczulenia\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Terapia ekspozycyjna<\/h3>\n\n\n\n<p>Terapia ekspozycyjna w leczeniu zespo\u0142u stresu pourazowego (PTSD) polega na systematycznym i kontrolowanym wystawianiu pacjenta na bod\u017ace, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 l\u0119k i zwi\u0105zane s\u0105 z traum\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Celem jest oswojenie si\u0119 z traumatycznymi wspomnieniami oraz zmniejszenie intensywno\u015bci reakcji emocjonalnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Pacjent, pod okiem terapeuty, stopniowo konfrontuje si\u0119 z sytuacjami, obrazami lub my\u015blami przypominaj\u0105cymi o traumie, co pozwala na przepracowanie l\u0119k\u00f3w i nauczenie si\u0119, \u017ce te wspomnienia nie s\u0105 ju\u017c realnym zagro\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">EMDR \u2013 odwra\u017cliwianie i przetwarzanie za pomoc\u0105 ruch\u00f3w ga\u0142ek ocznych<\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pokonajlek.pl\/terapia-emdr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">EMDR<\/a>&nbsp;(Eye Movement Desensitization and Reprocessing) to terapia stworzona przez Francine Shapiro, znana jako \u201eodwra\u017cliwianie i przetwarzanie za pomoc\u0105 ruch\u00f3w ga\u0142ek ocznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jej odkrycie polega\u0142o na tym, \u017ce szybkie i powtarzaj\u0105ce si\u0119 ruchy oczu pomagaj\u0105 zmniejszy\u0107 l\u0119k u os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y silnej traumy. W trakcie terapii pacjent \u015bledzi wzrokiem ruch r\u0119ki terapeuty, co wywo\u0142uje naprzemienn\u0105 stymulacj\u0119 obu p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n<p>Alternatywnie, zamiast ruch\u00f3w oczu, stosuje si\u0119 czasem inne formy stymulacji dwustronnej, takie jak lekkie stukanie palcami.<\/p>\n\n\n\n<p>Mechanizm dzia\u0142ania EMDR opiera si\u0119 na stymulacji naprzemiennej, kt\u00f3ra wspomaga przetwarzanie emocji. Emocje zwi\u0105zane z traum\u0105 s\u0105 przechowywane g\u0142\u00f3wnie w prawej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu, podczas gdy lewa p\u00f3\u0142kula odpowiada za logiczne zwi\u0105zki i j\u0119zyk.<\/p>\n\n\n\n<p>W momencie traumatycznego prze\u017cycia dochodzi do blokady przetwarzania emocji, co powoduje trudno\u015bci w radzeniu sobie z nimi. Terapia EMDR pomaga \u201eodblokowa\u0107\u201d te emocje, umo\u017cliwiaj\u0105c ich przetworzenie i os\u0142abienie negatywnego wp\u0142ywu wspomnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Celem terapii jest zmiana sposobu my\u015blenia o traumatycznym wspomnieniu oraz zmniejszenie napi\u0119cia emocjonalnego, jakie to wspomnienie wywo\u0142uje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele os\u00f3b, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y traum\u0119, ma trudno\u015bci z wyra\u017ceniem swoich emocji i uczu\u0107 \u2013 centrum mowy w m\u00f3zgu jest u nich mniej aktywne. Po sesjach EMDR cz\u0119sto obserwuje si\u0119 wzrost aktywno\u015bci tych obszar\u00f3w m\u00f3zgu, co sprawia, \u017ce pacjenci mog\u0105 po raz pierwszy jasno i adekwatnie opisa\u0107 swoje do\u015bwiadczenia oraz uczucia, co sprzyja procesowi zdrowienia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Odczulanie<\/h3>\n\n\n\n<p>Odczulanie to technika terapeutyczna stosowana w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych, takich jak fobie czy zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD). Polega na stopniowym wystawianiu osoby na bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k w kontrolowanych warunkach, co ma na celu zmniejszenie reakcji emocjonalnej na te bod\u017ace.<\/p>\n\n\n\n<p>Proces ten przebiega powoli, zaczynaj\u0105c od mniej stresuj\u0105cych sytuacji, a ko\u0144cz\u0105c na tych najbardziej wywo\u0142uj\u0105cych strach. Dzi\u0119ki odczulaniu osoba stopniowo oswaja si\u0119 z l\u0119kiem i uczy si\u0119, \u017ce sytuacje te nie s\u0105 tak gro\u017ane, jak wcze\u015bniej my\u015bla\u0142a.Podczas terapii pacjenci cz\u0119sto pracuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sami w domu, w codziennym \u017cyciu stawiaj\u0105 czo\u0142a swoim l\u0119kom i w ten spos\u00f3b weryfikuj\u0105 swoje negatywne przekonania.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Farmakoterapia<\/h3>\n\n\n\n<p>Czasem do walki z zespo\u0142em stresu pourazowego wykorzystywana jest r\u00f3wnie\u017c farmakoterapia, jako leczenie uzupe\u0142niaj\u0105ce, kt\u00f3re ma pom\u00f3c zwalczy\u0107 niekt\u00f3re objawy.<\/p>\n\n\n\n<p>Zazwyczaj wykorzystuje si\u0119 leki przeciwdepresyjne, kt\u00f3re maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwl\u0119kowe i poprawiaj\u0105ce nastr\u00f3j, czasem leki nasenne lub rzadziej przeciwpadaczkowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak stosowanie lek\u00f3w syntetycznych mo\u017ce mie\u0107 wiele sk<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Do czego prowadzi nieleczone PTSD?<\/h2>\n\n\n\n<p>Nieleczone PTSD mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych i \u017cyciowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby z przewlek\u0142ym PTSD mog\u0105 zmaga\u0107 si\u0119 z chronicznym stresem, depresj\u0105 i l\u0119kiem, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na ich codzienne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p>Mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 trudno\u015bci w utrzymaniu relacji mi\u0119dzyludzkich i w pracy, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do izolacji spo\u0142ecznej i problem\u00f3w zawodowych.<\/p>\n\n\n\n<p>W skrajnych przypadkach, brak leczenia mo\u017ce skutkowa\u0107 nadu\u017cywaniem substancji, my\u015blami samob\u00f3jczymi oraz trwa\u0142ymi zmianami w osobowo\u015bci. Nieleczone PTSD cz\u0119sto pogarsza jako\u015b\u0107 \u017cycia, powoduj\u0105c ci\u0105g\u0142e cierpienie i utrudniaj\u0105c codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Jak sobie pom\u00f3c samemu?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wsparcie<\/h3>\n\n\n\n<p>Wsparcie bliskich odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w walce z PTSD, ale cz\u0119sto osoby z otoczenia chorego odsuwaj\u0105 si\u0119, nie wiedz\u0105c, jak pom\u00f3c. Rodzina i przyjaciele mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 przyt\u0142oczeni, jednak ich pomoc jest istotna dla procesu leczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne, aby nie naciska\u0107 na rozmow\u0119 o traumie i unika\u0107 nadmiernego wsp\u00f3\u0142czucia. Zamiast pocieszania, warto skupi\u0107 si\u0119 na s\u0142uchaniu i dostosowaniu si\u0119 do potrzeb osoby z PTSD, np. kiedy chce rozmawia\u0107 lub potrzebuje czasu na przepracowanie emocji.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad, zamiast m\u00f3wi\u0107 \u201eB\u0119dzie dobrze\u201d, lepiej powiedzie\u0107: \u201eJestem tu dla Ciebie\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Relaksacja<\/h3>\n\n\n\n<p>W walce z zespo\u0142em stresu pourazowego pomocne s\u0105 techniki relaksacyjne, kt\u00f3re skutecznie redukuj\u0105 stres i negatywne my\u015bli. Relaks pozwala m\u00f3zgowi na chwilowe \u201ewy\u0142\u0105czenie\u201d intensywnego my\u015blenia, co sprzyja wewn\u0119trznemu odpr\u0119\u017ceniu i poprawie samopoczucia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"796\" src=\"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd-1024x796.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-230\" srcset=\"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd-1024x796.jpg 1024w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd-300x233.jpg 300w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd-768x597.jpg 768w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd-1536x1195.jpg 1536w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/zespol-stresu-pourazowego-ptsd.jpg 1543w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wyuczona bezradno\u015b\u0107<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"540\" src=\"http:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/kojec-psa-wybieg-zagroda-kojce-psow-klatka-psa-szczecinek-561523298.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-228\" srcset=\"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/kojec-psa-wybieg-zagroda-kojce-psow-klatka-psa-szczecinek-561523298.jpg 960w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/kojec-psa-wybieg-zagroda-kojce-psow-klatka-psa-szczecinek-561523298-300x169.jpg 300w, https:\/\/melioratiocontiina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/kojec-psa-wybieg-zagroda-kojce-psow-klatka-psa-szczecinek-561523298-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Badania nad stanem wyuczonej bezradno\u015bci zapocz\u0105tkowa\u0142 Martin Seligman w 1975 r. Doczeka\u0142y si\u0119 one wielu interpretacji, tak\u017ce na gruncie polskiej nauki.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Na czym polega\u0142 eksperyment Seligmana?<\/h2>\n\n\n\n<p>Seligman umieszcza\u0142 psy w kojcu, a nast\u0119pnie kierowa\u0142 na nie niedaj\u0105ce si\u0119 przewidzie\u0107 wstrz\u0105sy elektryczne. Psy nie mog\u0142y tych wstrz\u0105s\u00f3w unikn\u0105\u0107. Faza ta zosta\u0142a nazwana treningiem bezradno\u015bci, kt\u00f3rej celem by\u0142o odczuwanie przez psy bezradno\u015bci, mimo podejmowanych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie tego eksperymentu pies nauczy\u0142 si\u0119, \u017ce cokolwiek by zrobi\u0142 \u2013 nie przynosi\u0142o to skutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wnolegle przeprowadzono drugi eksperyment, w kt\u00f3rym umieszczano psy w kojcach z nara\u017ceniem na wstrz\u0105sy elektryczne, jednak z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ucieczki, poprzez naci\u015bni\u0119cie d\u017awigni.<\/p>\n\n\n\n<p>Psy, kt\u00f3re nie do\u015bwiadczy\u0142y \u201etreningu bezradno\u015bci\u201d bez problemu poradzi\u0142y sobie z tym zadaniem i znalaz\u0142y ucieczk\u0119. Psy, kt\u00f3re jednak wcze\u015bniej zamkni\u0119te by\u0142y w kojcu bez wyj\u015bcia \u2013 nie podejmowa\u0142y nawet pr\u00f3by ucieczki, mimo \u017ce by\u0142a ona mo\u017cliwa, przy podj\u0119ciu niewielkiego wysi\u0142ku!<\/p>\n\n\n\n<p>Badanie to doprowadzi\u0142o Seligmana do wniosku, \u017ce wyuczona bezradno\u015b\u0107 jest syndromem trzech deficyt\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>deficytu motywacyjnego<\/li>\n\n\n\n<li>deficytu poznawczego<\/li>\n\n\n\n<li>deficytu emocjonalnego<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co to oznacza?<\/h2>\n\n\n\n<p>Deficyt motywacyjny wskazuje na spadek motywacji do przejawiania nowych reakcji, deficyt poznawczy za\u015b powoduje brak zdolno\u015bci do postrzegania zwi\u0105zku mi\u0119dzy w\u0142asnymi dzia\u0142aniami a ich nast\u0119pstwami, natomiast deficyt emocjonalny to pojawienie si\u0119 l\u0119ku i depresji.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wyuczona bezradno\u015b\u0107<\/strong>&nbsp;to zatem spadek motywacji i brak kontroli sytuacji, mimo \u017ce kontrola ta jest mo\u017cliwa, co spowodowane jest wielokrotnym do\u015bwiadczaniem braku kontroli w innej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co ma wsp\u00f3lnego postawa psa po \u201etreningu bezradno\u015bci\u201d z osob\u0105 do\u015bwiadczaj\u0105c\u0105 mobbingu?<\/h2>\n\n\n\n<p>Niestety, bardzo wiele. Osoba, kt\u00f3ra przez d\u0142u\u017cszy czas do\u015bwiadcza mobbingu, czyli zgodnie z definicj\u0105 kodeksow\u0105: dzia\u0142a\u0144 lub zachowa\u0144 dotycz\u0105cych pracownika lub skierowanych przeciwko pracownikowi, polegaj\u0105cych na uporczywym i d\u0142ugotrwa\u0142ym n\u0119kaniu lub zastraszaniu pracownika, wywo\u0142uj\u0105cych u niego zani\u017con\u0105 ocen\u0119 przydatno\u015bci zawodowej, powoduj\u0105cych lub maj\u0105cych na celu poni\u017cenie lub o\u015bmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespo\u0142u wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w,&nbsp;<strong>mo\u017ce zachowywa\u0107 si\u0119 podobnie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Widz\u0105c, \u017ce dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmuje osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca mobbingu (np. spokojna rozmowa z mobberem z pro\u015bb\u0105 o wyja\u015bnienie jego zachowania, szukanie pomocy w\u015br\u00f3d os\u00f3b z zespo\u0142u pracowniczego) nie przynosi \u017cadnych skutk\u00f3w, w\u00f3wczas jest to dla niej \u201etrening bezradno\u015bci\u201d, podobnie jak dla psa wstrz\u0105sy elektryczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Z tego wzgl\u0119du, zachowuje si\u0119 biernie, nawet je\u017celi istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyj\u015bcia z tej sytuacji (np. z\u0142o\u017cenie oficjalnej skargi, z\u0142o\u017cenie sprawy w s\u0105dzie, ostatecznie poszukiwanie nowej pracy lub innych mo\u017cliwo\u015bci rozwoju). Bierno\u015b\u0107, dla os\u00f3b obserwuj\u0105cych t\u0119 osob\u0119 z boku, mo\u017ce by\u0107 zaskakuj\u0105ca. W rzeczywisto\u015bci jest to jednak zupe\u0142nie normalne, cho\u0107 przykre zjawisko. Wielokrotnie rozmawiaj\u0105c z osobami, kt\u00f3re do\u015bwiadcza\u0142y mobbingu, s\u0142ysza\u0142am, \u017ce nie wiedz\u0105 dlaczego zachowywa\u0142y si\u0119 biernie, dlaczego nie prowadzi\u0142y dzienniczka mobbingu, dlaczego nie szuka\u0142y wsparcia, \u015bwiadk\u00f3w, w ostateczno\u015bci, dlaczego nie nagrywa\u0142y zachowania mobbera. Wyt\u0142umaczeniem jest wyuczona bezradno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Jak sobie z tym radzi\u0107?<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie ma metod, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby na walk\u0119 z wyuczon\u0105 bezradno\u015bci\u0105, poza \u2026. \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce ona istnieje! Tak, to bardzo istotne, by zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce traumatyczne do\u015bwiadczenie jakim jest mobbing, mo\u017ce skutkowa\u0107 bierno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 w utrat\u0119 wiary w siebie, w \u015bwiat zewn\u0119trzny i relacje mi\u0119dzyludzkie.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego wbrew pojawiaj\u0105cym si\u0119 deficytom, warto podejmowa\u0107 dzia\u0142anie i zawalczy\u0107 o siebie. A dla tych, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 osob\u0119 do\u015bwiadczaj\u0105c\u0105 mobbingu, \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 wyuczona bezradno\u015b\u0107, pomo\u017ce w zrozumieniu jej zachowania i udzieleniu p\u00f3\u017aniejszego wsparcia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mechanizmy maj\u0105ce znaczenie w przemocy: Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (post traumatic stress disorder) Wyobra\u017a sobie, \u017ce ka\u017cdej nocy budzisz si\u0119 spocony, z sercem bij\u0105cym jak m\u0142ot. W g\u0142owie wci\u0105\u017c powraca jedno, przera\u017caj\u0105ce wspomnienie, kt\u00f3re nie daje Ci spokoju. Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-218","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":236,"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/218\/revisions\/236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/melioratiocontiina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}